In de afgelopen jaren ben ik getuige geweest van veel verschillende processen van overlijden. Soms gaat het snel, soms duurt het langer voordat een ziel klaar is om zich los te maken van het stoffelijke lichaam. Daar valt meestal weinig aan af te dwingen, het proces kan hooguit zo comfortabel mogelijk gemaakt worden voor alle betrokkenen, maar vooral voor de persoon die de oversteek moet gaan maken. Even voor de duidelijkheid; ik mben me er zeker bewust van dat dit in sommige situaties onmogelijk is, zeker als de dood onverwacht komt door bijvoorbeeld een tragisch ongeval. Voor deze blog ga ik uit van het standpunt dat de dood in de lijn der verwachtingen ligt en niet als een verrassing komt. 

Het meest recente overlijden in mijn eigen familie was in juni 2018, toen we afscheid moesten nemen van mijn peetoom. Hij was erg ziek en de laatste maanden, weken en dagen van zijn leven waren vanuit menselijk oogpunt een absolute lijdensweg. Maar ondanks alle ellende die zijn ziekte met zich meebracht, hebben we ook nog vaak met elkaar kunnen lachen en plezier kunnen hebben. Natuurlijk om oude herinneringen die we met elkaar deelden en soms staken we ook de draak met de ziekte en alle verschrikkelijke gevolgen die deze had. Je krijgt dan van die zogenaamde ‘zwarte humor’; je steekt de draak met de ziekte en de gevolgen om te relativeren en de ervaren pijn en ellende op die manier toch een beetje te verzachten. Een beetje gevoel voor timing is hierbij wel handig moet ik zeggen, maar óh wat kan zwarte humor soms heerlijk en ook echt lachwekkend zijn!

In mijn werk zie ik ook dat er meestal nog wel gelachen wordt aan een sterfbed, zowel voor als na het overlijden. Het maakt dan niet uit of pap, mam, opa of oma wel of niet nog bij bewustzijn is. Ik vind het zelf altijd wel fijn als er nog gelachen kan en mag worden. Een tijd van afscheid nemen en rouw drukt meestal al zwaar op de gemoedstoestand en samen lachen kan de zwaarte er iets af halen. Tegelijkertijd verontschuldigen familieleden zich altijd naar mij als ze lachen bij het sterfbed van hun naaste. Kennelijk voelt het voor de meeste mensen toch ook bezwaarlijk om te lachen. Ik kan dat heel goed begrijpen, het schaamtegevoel komt volgens mij vooral voort vanuit de intentie om niemand te willen kwetsen of verdriet te willen doen. Daar kan ik alleen maar respect voor hebben, want dat heb ik zelf ook zo ervaren afgelopen zomer. Toch kan het ook heerlijk en bevrijdend zijn om samen te lachen en mee te deinen op de golven van de emoties die zich aandienen. Dan kan het zomaar voorkomen dat je het ene moment met elkaar staat de lachen, even later samen huilt, om vervolgens je weer bij elkaar te rapen en te zorgen voor eten, drinken, regelzaken en wat er zoal nog meer moet gebeuren op een dag. Als je zo met elkaar alle emoties mee kunt beleven, ze kunt laten komen en gaan als de golven van de zee, dan kan hier volgens mij ook bij gelachen worden en zijn daar geen excuses voor nodig. 

Ik ben benieuwd naar jouw mening over deze vraag! Vind jij dat er gelachen mag worden bij een sterfbed? Of vind je dat juist ongepast? Heb je hier ervaringen mee? Voel je vrij om ze hier te delen!