In november was ik 3 dagen op het nationaal congres palliatieve zorg. Inspirerend, veel informatie, mooi, vermoeiend en soms ook confronterend. Een van de workshops waar ik bij aanwezig was had als thema ‘machteloosheid’. Een workshop waar ik echt bij wilde zijn, want machteloosheid kom je heel veel tegen in de laatste fase van iemands leven. 

De workshop begon met het nummer ‘Moving On’ van James. De clip die erbij hoort kwam bij mij behoorlijk binnen en raakte me diep. Zonder dat ik er ook maar een moment bij stil had gestaan, werd ik door het zien van deze clip 4 maanden terug in de tijd geslingerd en geconfronteerd met mijn eigen gevoel van machteloosheid toen ik afscheid moest nemen van mijn peetoom. Hij was als een tweede vader voor mij en we hadden een sterke band samen. In de laatste anderhalve week van zijn leven heb ik, samen met een paar familieleden, met hart en ziel voor hem gezorgd en ik zou het zo weer doen, zonder enige twijfel. Midden in de chaos van zorgen, verdriet, er zijn voor alle betrokkenen tijdens het ziek zijn en ook na het overlijden voelde ik zeker ook verdriet en gemis. In de afgelopen maanden dienen de emoties zich nog steeds aan als de golven van de zee. Soms hevig, dan weer minder. Maar nooit ben ik me bewust geweest van een gevoelens van machteloosheid. Totdat ik deze clip zag. Opeens was ik weer terug in het moment dat de dood en alles wat daarbij bespreekbaar werd met mijn oom. Dat het ‘echt’ werd, dat we alles wat na zijn overlijden zou gaan gebeuren ook met hem bespraken. Het moment dat ik hem vertelde dat ik niet geloofde dat hij echt dood zou gaan, maar ergens anders opnieuw geboren zou worden. Dat ik geloofde dat we ook na zijn overlijden nog contact konden hebben.
Toen ik het filmpje zag voelde ik voor het eerst hoe machteloos ik me heb gevoeld tijdens dat gesprek. Want hoewel ik overtuigd ben van het feit dat de dood niet het einde is, hoewel ik elk woord dat ik hem gezegd heb vanuit mijn hart meen… ondanks alles kon ik niet voorkomen dat de dood zou komen. Dat zijn leven hier ten einde liep. En dat helemaal niemand absoluut zeker wist wat er daarna zou komen, ook ik niet. Ik kon er helemaal niets aan doen en ik besef nu pas hoe machteloos ik me toen heb gevoeld. En hoe verdrietig dat voelde. Toen kwamen de tranen… en eigenlijk was ik vooral heel blij met dat besef en dat ik dit nu ook kon voelen. Want het bleef niet langer verstopt, ergens onbewust in een hoekje van mijn lijf. Nu kon het eruit en het voelde zowaar fijn om het toe te laten en te laten stromen. Toen ik het kon laten gebeuren, merkte ik dat er onder al die machteloosheid, verdriet en angst vooral oneindig veel liefde aanwezig was. Liefde voor mijn oom, mijn tante, neef, nicht en alle andere betrokken familieleden. En ook wel trots en dankbaarheid, omdat we dit samen konden doen, met elkaar, zonder ‘vreemden’.

Dat gevoel van machteloosheid kan op verschillende manieren, bewust en onbewust, worden ervaren door mensen die betrokken zijn bij een sterfbed. Familie, vrienden, naasten, maar ook betrokken professionals en vrijwilligers worden in deze processen geconfronteerd met deze gevoelens, ieder op zijn eigen manier.
En weet je… het is niet erg, het is heel normaal. Machteloosheid kan het je het gevoel geven dat je tekort schiet, dat je niet goed genoeg te best doet, dat je op wat voor manier dan ook het nooit goed genoeg kan doen. Het confronteert je met je diepste angsten en onzekerheden. Moet je het daar dan maar mee doen? Nee, zeker niet! Je staat er niet alleen voor! Praat met mensen die je vertrouwt hierover. Familie, vrienden, je collega’s, je weet zelf het beste bij wie je je op je gemak voelt. En kom je er dan nog steeds niet uit, blijf je worstelen met jezelf? Vraag dan om hulp, bijvoorbeeld door een afspraak te maken bij mij in de praktijk. Dan zul je gaan ervaren hoe je machteloosheid kunt transformeren naar een kans om te groeien. Ook dat is namelijk een optie!