De rol van mantelzorger in de palliatieve zorg kan prachtig zijn, maar is zonder twijfel ook heel zwaar. Hoewel de meeste mensen deze rol met heel hun hart vervullen en het ook niet anders zouden willen, wordt deze rol en de taken die hij met zich meebrengt nog wel eens onderschat. Er zijn dan ook van die momenten dat alles door je vingers lijkt te glippen. Er gebeurt zoveel tegelijk dat je het gevoel krijgt dat je overspoeld raakt. Met alle wilskracht die je in je hebt doe je je uiterste best om alles te blijven combineren, om er voor iedereen te zijn, alles te regelen en alles te doen wat nodig is. Je zorgt voor je geliefde, je kinderen, doet het huishouden, onderhoudt je sociale contacten en doet je werk op de best mogelijke manier. En toch heb je diep van binnen het gevoel dat het nooit goed genoeg is. Hoe meer je je best doet, hoe meer de spanning toeneemt. Je voelt dat je eigenlijk ergens mee zou moet stoppen, of minstens een pauze zou moeten nemen. Je lijf heeft allang laten weten dat het behoefte heeft aan rust, maar je hebt geen flauw idee hoe dat dan zou moeten. Want wie zou jouw taken dan kunnen overnemen? Je weet dat andere het ook druk hebben en wil niemand lastig vallen met jouw gevoel. Voeg daar nog een vleugje schuldgevoel aan toe en het plaatje is compleet. Veel mantelzorgers en zelfs hulpverleners worstelen op deze manier met hun eigen emoties. Je naaste bijstaan in een emotionele en beladen levensfase valt niet mee, maar is tegelijk ook iets wat je liever niet aan anderen wilt overdragen. Toch is het goed om juist in deze fase ook tijd voor jezelf te blijven nemen. Want hoe cliché het ook klinkt; je kunt pas goed voor een ander zorgen, als je heel goed voor jezelf blijft zorgen! Juist in periodes van stress en (emotionele) onbalans. Dan kan meditatie een heel aangename manier zijn om de aandacht naar binnen te richten en jouw lichaam en geest terug in balans te brengen. Er zijn diverse wetenschappelijke onderzoeken die de effecten van meditatie hebben bestudeerd. Hieronder beschrijf ik 5 voordelen die meditatie voor jou kan hebben in tijden waarin je het gevoel kunt krijgen overspoeld te raken door verschillende emoties.

1. Je maalt minder. Als jouw geliefde niet meer beter wordt verandert jullie leven onherroepelijk. Elk individu ervaart dit op een andere manier en gaat er ook op zijn eigen manier mee om. Maar of je nou een open boek bent of liever alles voor jezelf houdt; je brein draait overuren en doet zijn uiterste best om de controle te houden. Gevolg hiervan kan zijn dat je hoofdpijn krijgt, niet meer kunt slapen, je voortdurend onrustig voelt, of andere klachten ervaart. Door te mediteren train je jezelf om je gedachten te focussen en in het hier-en-nu te brengen. Het verleden kun je niet veranderen en de toekomst moet nog komen. De zorgen die we ons maken zijn over het algemeen gebaseerd op ervaringen uit het verleden en angst voor de toekomst. Door je aandacht in het hier-en-nu te brengen ervaar je dat je zelfs in de meest turbulente periodes in je leven rust en ontspanning kunt ervaren. Door je aandacht te richten op het heden ga je vanzelf minder malen en breng je jouw gedachten tot rust. Die rust heb je hard nodig om bij te tanken en jouw taak te kunnen volbrengen.

2. Je concentratie wordt beter. Naarmate je vaker mediteert, je aandacht steeds beter leert focussen en je minder maalt, ga je merken dat je jezelf beter kunt concentreren. Je merkt ook dat je beter kunt onthouden, je geheugen vaart er wel bij! En dat is wel zo prettig als je agenda gevuld is met afspraken bij artsen, familiebezoeken, eventuele zorg voor kinderen, misschien nog een baan, het huishouden, en al het andere dat ik hier zo snel vergeet te noemen.

3. Meditatie vermindert angsten. In deze tijd, waarin niks zeker is en je niet weet wat je wanneer te wachten staat, is het heel normaal dat je angstgevoelens ervaart. Niemand kan je vertellen wat er op je af gaat komen, wanneer dat gaat gebeuren en op welke manier het gaat verlopen. Dat maakt je onzeker en hierdoor kunnen angstgevoelens ontstaan. Doordat je, als effect van regelmatig mediteren, minder maalt en je concentratie beter wordt, heeft dit ook een positief effect op angstgevoelens. Ik zal niet beweren dat ze helemaal verdwijnen, dat is misschien ook iets te hoog gegrepen in deze situatie. Maar deze emotie wordt wel zachter en beter te hanteren. Je verliest jezelf er niet in, wordt niet van je sokken geblazen, maar blijft in regie. En dat is wel zo fijn in een tijd waarin je jezelf ook heel vaak over moet geven aan hetgeen zich aandient.

4. Mediteren verlaagt stress. Dat je in deze periode van je leven stress ervaart is geen verrassing en ook niet vreemd. Ik zou me zelfs meer zorgen maken als je deze periode emotieloos doorstaat, zonder dat ook maar iets je raakt. In de basis is er helemaal niks mis met stress, want het houdt je ook alert. Om lichaam en geest in balans te houden is er na een stresspiek echter ook weer een periode van rust en ontspanning nodig. Het is echter juist in deze tijd van zorgen voor je geliefde en omgaan met de situatie zoals hij zich aandient, dat het aan momenten van totale ontspanning en rust ontbreekt. En niemand kan voorspellen hoe lang je dit moet, wilt en kunt volhouden. Meditatie helpt je om jouw stressniveau in ieder geval te verlagen. Dat stelt jou in staat om dit hele proces van afscheid nemen op jouw eigen manier te kunnen blijven doen, samen met de mensen waar je van houdt.

5. Het versterkt je immuun-systeem. De meesten van ons hebben misschien uit eigen ervaring al regelmatig de link gelegd en ikzelf spreek absoluut uit eigen ervaring; periodes van stress en hoge psychische belasting zijn een aanslag op je immuunsysteem. Het is me meerdere malen overkomen dat ik na zo’n stressvolle periode gevloerd werd en letterlijk doodziek werd. De prijs van de stress, daar ben ik van overtuigd geraakt. In de periodes waar ik nu aan refereer, was ik wel al bekend met meditatie, maar beoefende het niet regelmatig. Wellicht had het me geholpen als ik dit wel had gedaan. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat regelmatig mediteren niet alleen psychologische voordelen heeft. In een onderzoek van Jon Kabat-Zinn werd aangetoond dat meditatie ook een positief effect kan hebben op de conditie van je fysieke lichaam. Zo injecteerde Jon Kabat-Zinn een aantal deelnemers van een meditatieprogramma met een virus om te testen hoe hun immuunsysteem daarop zou reageren. De mensen die meededen aan het programma bewezen een sterker immuun systeem te hebben en sneller te herstellen dan mensen die niet mediteerden.

Nu ik meditatie een prominente plek in mijn agenda heb gegeven en actief beoefen, merk ik dat ik stress beter kan hanteren en minder snel ziek word. Als ik wel ziek word, is het minder hevig en gaat het sneller over. In de periode dat ik intensief betrokken was bij het sterfbed van mijn peetoom heeft meditatie mij geholpen om overeind te blijven en met volle aandacht aanwezig te kunnen zijn, mijn intuïtie te volgen en te ‘genieten’ van de intense tijd die we samen hebben doorgebracht. Ik ben me ervan bewust dat genieten hier wellicht wat vreemd kan klinken, maar het is in alle eerlijkheid het woord dat deze periode het beste beschrijft. Ondanks het verdriet en de pijn en het onvermijdelijke afscheid, hebben we ook met elkaar verteld, foto’s gekeken, herinneringen opgehaald en genoten van de kleine dingen; buiten zitten, genieten van het weer en van elkaars aanwezigheid. Daarin is meditatie voor mij een fijne manier geweest om de voordelen zoals hierboven beschreven aan den lijve te ervaren.

Ik ben benieuwd of jij ook mediteert en wat jouw ervaringen zijn! Ik kijk uit naar je reactie, die kun je hieronder plaatsen. Wil je een keer meedoen met een meditatie moment in mijn praktijk? Stuur me dan een bericht en ik neem zo snel mogelijk contact met je op!